Sıfır Altı İşlemi (Subzero)


Kriyojenik işlem olarak da adlandırılan bu işlem yüksek aşınmaya maruz kalan
takımlarda aşınma direncini artırma amaçlı uygulanan modifiye edilmiş bir
soğutma işlemidir. Takım çeliklerine uygulanan geleneksel sertleştirme yöntemlerinde
çelik östenitleme işleminin ardından çelik cinsine bağlı olarak çeşitli
soğutma ortamlarında minimum mümkün sıcaklık olan oda sıcaklığına kadar
soğutulur ve martenzitik yapı elde edilir. Yüksekalaşımlı çeliklerde ise sertleşmeyi
sağlayan martenzitik dönüşüm belirli bir sıcaklıkta (150-300°C) başlar ve
oda sıcaklığında sona ermez.




Oda sıcaklığına kadar yapılan konvansiyonel soğutmayla bu tür çeliklerin bünyesinde
yüksek oranda kalıntı östenit olarak adlandırılan metastabil faz bulunur
(1.2379 çeliğinde sertleştirme sıcaklığına bağlı olarak kalıntı östenit miktarı
%12-20 arasında değişim gösterir). Takımın aşınma direnicini kötü etkileyen
kalıntı östenit fazını gidermenin en etkili yolu konvansiyonel soğutma ardına sıfır
altı işleminin uygulanmasıdır. Sıfır altı işleminde parçalar sıvı azotun buharlaştırılmasıyla
-185°C'ye kadar soğutularak maksimum oranda aşırı doygun martenzitik
yapı elde edilir.


Sıfır altı işlemini takiben uygulanan menevişleme işleminde ise konvansiyonel
sertleştirme işleminde gözlenmeyen eta karbürler çelik matrisinde çökelir, hem
artık östenitin giderilmesi hem de eta karbür çökelmesine bağlı olarak yüksek
alaşımlı çeliklerde maksimum aşınma direnci elde edilir.




© 2012 Tamçelik Isıl İşlem ve San. Tic. A.Ş. Tüm Hakları Saklıdır.